Ngā Tikanga Aromatawai Paerewa Paetae

Te Hiranga  
Te Reo Rangatira 2021

Ngā Paerewa Paetae 93009

Wāhanga A: He kōrero whānui

Ka arohaina nui te kaupapa o tēnei whakamātautau e ngā ākonga. He ngākau tapatahi o te nui o ngā ākonga i wherawhera atu ki te kaupapa nei ki Ngā Tama Toa a Tūmātauenga me te utu i utungia e te ao Māori i Ngā Pakanga Nui o te ao, ka tika rā te kupu whakamiha ki ngā whakatipuranga e mau nei i tō tātou reo rangatira ki te kōmata o te rangi.

PĀNUI:

Kāore pea i āta pānui i ngā tohutohu o te wahanga tuatahi o te mahi pānui, kāore rānei i āta mārama. Ko te nuinga o ngā ākonga i whakamārama mai i o rātou ake kupu, kāore i rapu i te rerenga ōrite i te tuhinga i pānuitia ai, ko ētahi i tuhi i ngā rerenga e rua e toru rānei, nō taua pānuitanga. Ko te wahanga tuarua o te mahi pānui, he āhua rerekē. Ko te whai māramatanga ki ētahi rerenga kōrero o te tuhinga ā ka whakamārama atu  i te ngako o taua rerenga i ā te ākonga kupu. Hei ara whakamua pea, whakawaia ngā momo tuhinga pēnei kia whānui te whakaaro kia eke ko te māramatanga.

TUHITUHI:

He uaua pea te tuhi kia māori te aronga. Torutoru noa te hunga e mātau ana ki te whakaputa i ōna whakaaro kia māori nei.  Kei te kite atu ko te mea e ngaro nei i te nuinga o ngā tuhinga, ko te hohonutanga o te whakaaro ki te kaupapa. Kia āpiti atu ki tēnei, ko te kapo i te whakaaro ki te whakataukī, te whakatauākī me te kīwaha. Ko te tika o te takoto o te reo tētahi atu wāhi. Kei tēnei taumata, me mātau te ākonga ki te whakamahinga tika o  ‘a me o’, o ‘ngā hāngutanga’, te ‘tohu tō te rua oro puare’ rānei, me te kupu ‘taea’.

WHAKARONGO:

Ka mau kē te wehi o ngā mahi whakarongo. Kapi katoa i te nuinga o ngā ākonga i eke, te ngako o te kōrero i rangona ai. O ngā ākonga kāore i tino eke, he mea waiho e rātou ngā whakamāramatanga o ngā whakatauki me ngā kiwaha i rongo ai.

KŌRERO:

Kei te ora tō tātou reo! Ka matatau te kōrero mai o ngā ākonga i eke panuku. Rere tika mai te reo me te mita o tēnā o tēnā, ā he māmā te whakarongo atu. Kāore he kōrero i tua atu ki taua hunga. Kei reira anō ōna ngoikoretanga arā ko te pāpaku o te whakaaro me te reo kāore ētahi i eke. Kei tēnei taumata me pēnei te matatau o te ākonga ki te reo rangatira ka tika.

 

Wāhanga E: Pūrongo Paerewa Paetae

Ko te ākonga i eke ki tōna karamatamata mō Te Hiranga Te Reo Rangatira:

  • He tino iti rawa ngā hapa ā-tuhi, ā-kōrero hoki. I rere tika mai te reo me te whakahuatanga o ngā kupu. I āta pānuitia ngā tohutohu me te whai i aua tohutohu. I āta whakarongo hoki ki te tohe, ka whiriwhiria te taha tika ki a ia, ka taunakitia tāna i whiriwhiri ai, ka tika hoki te kōwhiringa kiwaha, whakatauākī i taua tohe, i whānui hoki te whakamārama.

Ko ngā ākonga i whakawhiwhia ki Te Hiranga Te Reo Rangatira:

  • He tino iti ngā hapa ā-tuhi, ā-kōrero hoki. I rere tika mai te reo me te whakahuatanga o ngā kupu. I pānuitia ngā tohutohu me te whai i aua tohutohu. I whakarongo hoki ki te tohe, ka whiriwhiria te taha tika ki a ia, ka taunakitia ai ētahi, ka tika hoki te kōwhiringa kiwaha, whakatauākī i taua tohe.

Ko ngā ākonga kāore i eke ki Te Hiranga Te Reo Rangatira:

  • He nui ngā hapa ā-tuhi, ā-kōrero hoki. He poto te kōrero, kāore i  pānuitia ngā tohutohu, kāore hoki i whai i aua tohutohu. Kā whakarāpopoto noa i te tohe.

Subject page

 

Previous years' reports

2020 (PDF, 107KB)

2019 (PDF, 150KB)

2018 (PDF, 88KB)

2017 (PDF, 38KB)

2016 (PDF, 179KB)

 
Skip to main page content Accessibility page with list of access keys Home Page Site Map Contact Us newzealand.govt.nz